“Iedereen wil weten wat er voor zijn deur gebeurt”

Scrollen, klikken, delen ... Een groot deel van ons leven speelt zich online af. Ook bij ruimtelijke projecten verlopen communicatie en participatie vaak via digitale kanalen. Alleen zijn die doorgaans nog niet voor iedereen toegankelijk. cOM maakt de balans op met leden van het Connect-projectteam Digitale Toegankelijkheid, Elke Castro en Susan de Kort.

ELKE: "Kort en bondig: dat alles wat op een website of app staat, toegankelijk moet zijn voor iedereen. Elke knop, elk formulier, elk document ... voor mensen met, maar ook zonder beperking. Beperkingen bekijken we heel breed. Ze kunnen permanent zijn, zoals doofheid of slechtziendheid, maar ook tijdelijk. Bijvoorbeeld een ingegipste arm of migraine. Situationeel kan ook, zoals een ouder met een kind op de arm."

SUSAN: "Ik stuit dagelijks op websites die moeilijk leesbaar zijn of amper structuur bevatten. Dat is vervelend, zeker voor mensen met een beperking."

ELKE: "Organisaties denken vaak dat ze hun bezoekers volledig informeren door een pdf-document online te plaatsen. Alleen is een pdf oorspronkelijk ontworpen om af te drukken. Daardoor mist het allerlei informatie, zoals de structuur die een schermlezer nodig heeft om het voor te lezen aan iemand met een visuele beperking."

ELKE: "Iedereen wil weten wat er voor zijn deur gebeurt. Als je online niets over het project kan lezen, duiken de eerste frustraties al op. Zo bereik je nooit betrokkenheid."

SUSAN: "Stel dat je een video op je website plaatst waarin je infoavonden aankondigt. Leuk idee, want video is vaak makkelijker te begrijpen en houdt de aandacht beter vast. Maar zonder tekstueel alternatief weet iemand die slechthorend is niet dat er infoavonden worden georganiseerd. Als je projectinformatie niet voor iedereen toegankelijk is, sluit je mensen uit. Dat wil je niet, zeker niet als je project al gevoelig ligt."

SUSAN: "In Nederland heeft bijna een vierde van de bevolking een permanente beperking. Dat gaat om 4,5 miljoen inwoners."

ELKE: "1 op de 6 Vlamingen vanaf 16 jaar ondervindt dagelijks hinder van een beperking. Binnen de EU gaat het om tachtig miljoen mensen. Dan hebben we het niet eens over tijdelijke of situationele beperkingen."

SUSAN: "De algemene website van de Nederlandse Belastingdienst (belastingdienst.nl) voldoet aan alle eisen. In Nederland kun je met het Dashboard Digitale Toegankelijkheid bij ruim 9.000 overheidswebsites nagaan of ze toegankelijk zijn."

ELKE: "Aan Belgische zijde scoort de site van het Brusselse openbaar vervoer (stib-mivb.be) erg goed."

SUSAN: "Bij de kleurcontrasten. Vaak is het verschil tussen de kleur van een tekst en de achtergrond niet groot genoeg. Een hoog contrast is nodig om een tekst te kunnen lezen. Niet alleen als je slechtziend of kleurenblind bent, maar bijvoorbeeld ook als de zon op je scherm schijnt."

"Digitaal toegankelijk ben je niet in één dag. Het is een proces, maar beschouw elke stap als een mijlpaal."
ELKE CASTRO

ELKE: "Alternatieve teksten of alt-teksten bij beeldmateriaal zijn vaak niet goed aangeduid of zelfs onbestaande. Een goede alt-tekst beschrijft beknopt en duidelijk wat je op de afbeelding ziet. Mensen met een visuele beperking begrijpen zo dankzij hun schermlezer wat er te zien is. Daarnaast heeft het ook een positieve invloed op je SEO. Zoekmachines lezen op de eerste plaats tekst. Met een sterke alt-tekst, scoort je site beter."

SUSAN: "Er zijn verplichte richtlijnen vanuit de EU. Enerzijds heb je de Web Accessibility Directive (WAD) voor overheden. Die geldt al sinds 2018. Zij zijn dus eigenlijk al acht jaar verplicht om digitaal toegankelijk te zijn."

ELKE: "Daarnaast is sinds vorig jaar de European Accessibility Act (EAA) van toepassing voor bedrijven die producten of diensten aanbieden. Zij zitten nog in een overgangsfase en hebben nog tot 2030 om bestaande producten en diensten aan te passen. Om te weten waaraan je website moet voldoen, kun je tientallen richtlijnen terugvinden in de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG)."

ELKE: "Je kunt een audit van je websites en applicaties laten doen. Die toetst 55 criteria af en speurt fouten op. Sommige dingen liggen bij de webbouwer, maar betrek iedereen binnen je organisatie. Van de copywriter voor het aanleveren van begrijpelijke teksten tot HR voor het aanbieden van opleidingen."

"Digitale toegankelijkheid begint met een goed plan en een projectleider die het overzicht bewaart."
SUSAN DE KORT

SUSAN: "Digitale toegankelijkheid is een gedeelde verantwoordelijkheid. Begin met een goed plan. Stel net als bij wegwerkzaamheden een projectleider aan. Iemand die het overzicht bewaart en taken verdeelt. Zodra je de resultaten van de audit hebt, giet je die in een toegankelijkheidsverklaring. Je organisatie digitaal toegankelijk maken, lukt niet op korte termijn. Maak daarom een planning per onderdeel. Beschouw elke tussenstap als een mijlpaal. Zo is de vooruitgang merkbaar."

ELKE: "Die stelt in Nederland een nalevingsstatus vast en in België een conformiteitsniveau. Dat geeft aan in welke mate de website of app voldoet aan de Europese toegankelijkheidsnorm. Zo leg je verantwoording af als organisatie en geef je aan je websitegebruikers aan wat er nog niet voldoet en hoe je dit gaat aanpakken."

ELKE: "In de toekomst staan er boetes op. Daarnaast wil geen enkele organisatie miljoenen mensen uitsluiten. Een digitaal toegankelijke site komt sneller naar voren bij een Google-search en via AI. Je bereik groeit dus op meerdere vlakken. Bovendien is het ook positief voor je imago. Je laat met een digitaal toegankelijke website zien dat je aandacht hebt voor mens en omgeving. Precies waar omgevingscommunicatie voor staat."

De Vlaamse organisatie Licht en Liefde zet zich in voor mensen met een visuele handicap. Vrijwilligers Mario en Robby delen hun ervaringen met digitale toegankelijkheid. De issues waar zij nog geregeld tegenaan lopen, vormen een inspiratiebron voor inclusieve webbouwers. "Mijn weg zoeken op een website is vaak tijdrovend werk", zegt Mario (58). Hij heeft een volledige visuele beperking. "Mijn screenreader moet elk item beschrijven. Doorgaans weet ik mijn plan te trekken, maar soms moet ik de hulp van mijn echtgenote inschakelen."

Mario geeft aan dat de structuur van websites het niet altijd even makkelijk maakt om met zijn screenreader aan de slag te gaan. "Een lineaire structuur, waarbij je in een vloeiende beweging van de ene pagina naar de volgende meegenomen wordt, werkt het best. Dat beperkt het aantal navigatiemogelijkheden en maakt het eenvoudiger om mijn weg te vinden. Visueel is dat natuurlijk minder aantrekkelijk en dus kiezen wel wat organisaties om hun site op te bouwen in verschillende kolommen. Dat maakt het een stuk lastiger om alles te doorgronden", benadrukt Mario.

Robby (46) is slechtziend. Hij krijgt geregeld met een ander probleem te maken. "Het grootste struikelblok zijn de pop-up-vensters, zoals voor cookies. Vaak blokkeert een screenreader daarop en dan raak je moeilijk verder. Naast een goede opbouw is ook het labelen van elk blok op de website van belang. De cursor van een screenreader loopt geregeld vast op het vinden van de knoppen op een website. Daar mogen webbouwers meer aandacht aan besteden."

Websites die geregeld een update doorvoeren en van look and feel veranderen, maken het voor Mario en Robby niet eenvoudiger om de informatie te vinden waar ze naar op zoek gaan. "Elke wijziging betekent een nieuwe zoektocht", zegt Mario. "Apps zijn gelukkig wel eenvoudiger om te doorzoeken omdat ze meestal een duidelijke functie hebben. Bestanden in de vorm van een pdf zijn ook niet altijd leesbaar. Als ze ingescand zijn, leest mijn ondersteuning enkel 'afbeelding'. Daar heb ik weinig aan", zegt Mario.

"Ik merk sinds de Europese regelgeving er is een positieve evolutie bij websites van de overheid. Die verbetering juich ik uiteraard toe, maar de weg is nog lang", besluit Robby.